Βιβλία

Ο Lewis Mumford για τον μύθο του homo faber

Αν και είναι πολύ κρίμα που το πιο σημαντικό βιβλίο του Η πόλη στην Ιστορία εξακολουθεί και παραμένει αμετάφραστο και απρόσιτο στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό παρόλα αυτά στο Μύθο της μηχανής, έχουμε την ευκαιρία να αναγνωρίσουμε στον Lewis Mumford έναν από τους πιο σημαντικούς οικουμενικούς στοχαστές του 20ου αιώνα που η εξαιρετική του σκέψη και ανεπιτήδευτη προσιτή γραφή, σε σημείο να εκμυστηρεύεται προσωπικές στιγμές σαν να έχει απέναντι του ένα φίλο, όσο βαθυστόχαστη και με επιστημονική εγκυρότητα, δεν μπορεί να καταχωρηθεί (ευτυχώς) ανάμεσα στις συνήθεις κατηγοριοποιήσεις των «προοδευτικών» ή των «συντηρητικών» διανοούμενων.

Read More »

Κάναμε λάθος; Ένα δοκίμιο του Murray Bookchin.

Στο δοκίμιό του, «Κάναμε λάθος;», ο Murray Bookchin πραγματεύεται τη φύση των επαναστάσεων που έχουν μείνει στην ιστορία ως αστικές, προσπαθώντας να διαψεύσει και την αστικότητα των επαναστάσεων, αλλά και την επαναστατικότητα των αστών, θέλοντας να οδηγήσει τον αναγνώστη σε μία ουσιαστική αποδέσμευση από το μεγαλείο των επαναστάσεων του παρελθόντος, υπονοώντας ίσως πως είναι καιρός για κάτι καινούργιο. Το αρχικό κείμενο δημοσιεύτηκε στο libcom, με τίτλο "Were we wrong?" Η μετάφραση στα ελληνικά έγινε από τη μεταφραστική ομάδα: blackuroi.gr

Read More »

Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι – Το «Όνειρο ενός γελοίου»

Πώς να πραγματοποιήσεις το ιδανικό της «αδελφωμένης ανθρωπότητας» Σοσιαλισμέ την ίδια στιγμή που κηρύττεις τον «μοναδικό και τον εγωισμό» ως ιδεώδες; Αυτή την θεμελιώδη οντολογική αντίφαση ο Ντοστογιέφσκι είχε ως κεντρικό θέμα κριτικής στο «Έγκλημα & Τιμωρία», «Δαιμονισμένοι» και «Αδελφοί Καραμαζώφ». Όμως σε κανένα άλλο έργο δεν έγραψε τόσο διακριτά για την θετική εικόνα του για μια ανθρωπινή ανθρωπότητα όσο στο μικρό φανταστικό διήγημα το «Όνειρο ενός γελοίου». Είχε την επίγνωση πως μια ζωή άξια του ονόματος της μπορεί να βιωθεί αληθινά σε αυτό τον κόσμο ανάμεσα από αυτούς τους ίδιους τους ανθρώπους αρκεί «αν όλος ο κόσμος ήθελε να θέλει, και όλα θα είχανε γίνει κιόλας» και όμως ήξερε...

Read More »

Murray Bookchin: Σκέψεις πάνω στον ελευθεριακό δημοτισμό

Η ηλικία μου, οι χρόνιες παθήσεις και ο καλοκαιρινός καύσωνας με ανάγκασαν να παραμείνω σπίτι – γι’ αυτό ζητάω συγγνώμη που δεν μπορώ να συμμετέχω στο συνέδριό σας για τον ελευθεριακό δημοτισμό. Θα ήθελα, παρ’ όλα αυτά –χάρη στη Τζάνετ Μπήλ, η οποία θα σας διαβάσει αυτές τις σημειώσεις– να σας καλωσορίσω στο Βέρμοντ και να ευχηθώ καλή επιτυχία στις συζητήσεις σας κατά το προσεχές τριήμερο. Έχουν προκύψει ορισμένα ζητήματα στις συζητήσεις για τον ελευθεριακό δημοτισμό και θα ήθελα να προσφέρω τη δική μου οπτική γι’ αυτά. Ένα απ’ τα πιο σημαντικά θέματα περιλαμβάνει τη διάκριση που πρέπει να κάνουμε μεταξύ ελευθεριακού δημοτισμού και κοινοτισμού, μια διάκριση που πάντα χάνεται στη μετάφραση στις πολιτικές συζητήσεις.

Read More »

Κορνήλιος Καστοριάδης: Οι διανοούμενοι και η ιστορία

Ή ιστορία είναι ό χώρος όπου το ανθρώπινο όν δημιουργεί οντολογικές μορφές — οι δε ιστορία και κοινωνία είναι οι πρώτες από αυτές τις μορφές. Δημιουργία δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην (και ούτε συνήθως) «καλή» δημιουργία ή δημιουργία «θετικών αξιών». Το Άουσβιτς και το Γκουλάγκ εί­ναι δημιουργίες, το ίδιο όπως και ο Παρθενώνας ή τα Principia Mathematica. 'Ωστόσο, μεταξύ των δημιουργιών της ιστορίας μας, της ελληνοδυτικής ιστορίας, υπάρχει μία πού εμείς την αποτιμούμε θετικά και την υιοθετούμε. Είναι η θέση σε αμφισβήτηση, η κριτι­κή, ή απαίτηση τού λόγον διδόναι, προϋπόθεση συγχρόνως και της φιλοσοφίας και της πολιτικής...

Read More »

Ερρίκο Μαλατέστα – Χωρίς εξουσία

«Τι είναι κυβέρνηση; Υπάρχει μια αρρώστια του ανθρώπινου μυαλού που ονομάζεται μεταφυσική τάση, η οποία κάνει τον άνθρωπο, αφού αφαιρέσει την ποιότητα από ένα αντικείμενο με λογική διαδικασία, να υπόκειται σ' ένα είδος παραίσθησης του τον κάνει να συγχέει την αφαίρεση με το πραγματικό πράγμα». αναρωτιέται ο Ιταλός αναρχικός, εξηγώντας πώς η θεώρηση αυτή παρά του ότι έχει δεχθεί πλήγματα από τη θετικιστική σκέψη και την επιστήμη, παραμένει ακόμα γερά ριζωμένη στο μυαλό της ευρύτερης πλειοψηφίας των σημερινών ανθρώπων. Η ιδέα αυτή περί αναγκαιότητας του κράτους και της ποινικής καταστολής έχει τέτοια επιρροή, που αρκετοί θεωρούν την κυβέρνηση σαν μια ηθική και πραγματική οντότητα, με ιδιότητες λογικής, δικαιοσύνης, ανεξάρτητα απ' τους ανθρώπους που τη συγκροτούν.

Read More »

Karl Marx – Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία

Όποια προσέγγιση και αν υιοθετήσει κανείς, Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία θα εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα βασικότερα συγγράμματα του Γερμανού φιλοσόφου αφορμή για μεγάλες συζητήσεις και φιλοσοφικές αναζητήσεις. Στο έργο αυτό αναπτύσσεται η μαρξιστική θεωρία της ταξικής πάλης, της επανάστασης, του κράτους και της δικτατορίας του προλεταριάτου. Γράφτηκε με βάση την πείρα από την Κομμούνα του Παρισιού το 1871 όπου η εργατική τάξη για πρώτη φορά στην ιστορία –την περίοδο του Γαλλοπρωσικού πολέμου– κατάφερε να καταλάβει την εξουσία. Δημοσιεύτηκε με τη μορφή προκήρυξης του Γενικού Συμβουλίου της Πρώτης Διεθνούς των Εργατών.

Read More »

Επαναστάτες- Eric Hobsbawm

Ο E. J. Hobsbawm γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1917, από πατέρα βρετανό πολωνικής καταγωγής και μητέρα αυστριακή εβραϊκής καταγωγής, και σπούδασε στη Βιέννη, το Βερολίνο, το Λονδίνο και το Καίμπριτζ. Ήταν μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας και της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών, επίτιμο μέλος του King’s College στο Καίμπριτζ και επίτιμος διδάκτωρ πολλών πανεπιστημίων σε αρκετές χώρες. Δίδαξε ως τη συνταξιοδότησή του στο Birkbeck College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου... Το βιβλίο «Οι επαναστάτες» (εκδ. Θεμέλιο, 2008) αποτελείται από μια σειρά δοκιμίων με θέματα σχετικά μεταξύ τους. Το πρώτο μέρος πραγματεύεται την ιστορία του κομμουνισμού και των Κομμουνιστικών Κομμάτων, κυρίως κατά την περίοδο της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Το δεύτερο μέρος πραγματεύεται τον αναρχισμό -ένα κίνημα για το οποίο έχει αναζωπυρωθεί τον τελευταίο καιρό το ενδιαφέρον-, και το τρίτο μέρος διάφορες πτυχές του διεθνούς διαλόγου γύρω από τον Μαρξ και το μαρξισμό, που διεξάγεται με ζωηρότητα από τα μέσα της δεκαετίας του '50...

Read More »

Η απογοήτευσή μου στη Ρωσία – Emma Goldman

Η Έμα Γκόλντμαν, αμερικανίδα αναρχική, γράφει σε τούτο το θαυμάσιο βιβλίο τις εμπειρίες που αποκόμισε και τα συμπεράσματα που έβγαλε κατά τη διάρκεια της παραμονής της στην επαναστατημένη Ρωσία τη διετία 1920-1921. Η Γκόλντμαν βρέθηκε εκεί αφότου το αμερικανικό κράτος την απέλασε από τη χώρα, λόγω της πολιτικής της δράσης και των αναρχικών της απόψεων. Η έκδοση των απομνημονευμάτων της από την εμπειρία της στην Ρωσία που συγκεντρώνονται σ’ αυτόν τον τόμο, έχει τη δική της ιδιαίτερη ιστορία, μιας και στην αρχική αμερικάνικη έκδοση, ο εκδότης ξέχασε να συμπεριλάβει τα τελευταία 11 κεφάλαια (!) και όπως αποκαλύπτει η ίδια στον πρόλογο της επανέκδοσης, από τους εκατό που εστάλη το βιβλίο και δημοσίευσαν τις κριτικές τους, μόνο δύο το αντελήφθησαν, ένας εκ των οποίων ήταν βιβλιοθηκάριος. Εν πάση περιπτώσει, το βιβλίο κατάφερε να δημοσιευτεί ξανά στην ολοκληρωμένη του μορφή και σ’ αυτό, η συγγραφέας με μια γλώσσα γλαφυρή, σχεδόν λογοτεχνική, περιγράφει με πολύ χαρακτηριστικό τρόπο, όπως μαρτυρά και ο τίτλος...

Read More »

Τι είναι κοινωνική οικολογία – Murray Bookchin

Η οικολογική κρίση σήμερα έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Όμως, η νοοτροπία που οδήγησε σε αυτή την κρίση δεν είναι καινούργια. Πρόκειται για την αντίληψη εκείνη, που ταυτίζει την κυριαρχία του ανθρώπου επάνω στη φύση με τον «πολιτισμό». Σύμφωνα με αυτή την καταστροφική για το περιβάλλον αντίληψη, η φύση παρουσιάζεται σκληρή, φειδωλή και εχθρική. Για να ξεφύγει ο άνθρωπος από το «βασίλειο της αναγκαιότητας» και να αναπτύξει πολιτισμό και ελευθερία, λένε, πρέπει πρώτα να καθυποτάξει τη φύση. Αυτή η ιδέα είναι πολύ παλιά και πολύ διαδεδομένη. Μπορούμε να τη βρούμε σε διάφορους γνωστούς δυισμούς... Στη φύση δεν υπάρχει ιεραρχία και εξουσία, ούτε βασιλιάδες και υπηρέτες. Το λιοντάρι και το μυρμήγκι παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο στην ισορροπία ενός οικοσυστήματος. Ακόμη και αν υπάρχουν κάποιες απλές ιεραρχικές σχέσεις, για παράδειγμα στο εσωτερικό μιας αγέλης...

Read More »