Menu

EAGAINST.com

Το πλοίο, ο ζωγράφος και η πικρή γοητεία της «προόδου»

#

Το πολεμικό πλοίο Téméraire ήταν ένας θρύλος για το βρετανικό ναυτικό καθώς στο σκαρί του είχαν εκτυλιχτεί από τις χειρότερες αλλά και τις πιο ηρωικές σκηνές του Βασιλικού στόλου. Χειρότερες εξαιτίας της ανταρσίας και της αγρίας καταστολής της το 1801 και ηρωικές την διάρκεια των Ναπολεόντειων πολέμων στην ναυμαχία του Trafalgar όταν την αποφασιστική στιγμή της μάχης απεγκλώβισε την ναυαρχίδα Victory του ναύαρχου Νέλσον από την πίεση που βρισκόταν μετά τον θανατηφόρο του πυροβολισμό.

Ο Joseph Mallord William Turner (1775 -1851) θεωρείται αναμφισβήτητα ο μεγαλύτερος άγγλος ρομαντικός ζωγράφος της πρώιμης Βικτωριανής εποχής και όσο ήταν στην ζωή αποτελούσε επίσης θρύλο για τους σύγχρονούς του.  Ο Τέρνερ εξύψωσε την τοπιογραφία από το ταπεινό θέμα και την αυστηρή σχεδιαστική αναπαράσταση των φυσικών σκηνών στο επίπεδο της κοσμογονικής δημιουργίας λες και είχε βαλθεί να στριμώξει μέσα στον καμβά του ολόκληρη την Θεϊκή δύναμη. Η φύση που ζωγραφίζει ο Τέρνερ δεν είναι ούτε η απτή φύση των ματιών μας ούτε η νοητή της λογικής μας αλλά μια θηριώδης έκρηξη με την οποία οι τιτάνιες δυνάμεις της Γής απελευθερώνουν την ενέργεια τους στις αισθήσεις μας. Μια θύελλα στους πίνακες του Τέρνερ δεν είναι ακριβώς εκείνο το φυσικό φαινόμενο που γνωρίζουμε πως μοιάζει με μια θύελλα αλλά κάθε φορά που ονειρευόμαστε μία αυτή μοιάζει περισσότερο με τις θύελλες που ζωγράφισε ο Τέρνερ. Η ενέργεια των χρωμάτων, η ακαταστασία των μορφών, το λάδι που παγώνει στο καμβά τη φευγαλέα για τις αισθήσεις μας κίνηση, το ανεξέλεγκτο πέρα από οποιοδήποτε σχεδιαστικό περιορισμό πινέλο εισχωρούν την ορμή της φύσης και την μανία των στοιχείων της απευθείας στην ψυχή μας. Ο Τέρνερ ήταν ο πρώτος που πάντρεψε τον νατουραλισμό και τον αισθητισμό προετοιμάζοντας το έδαφος για τους μεταγενέστερους ιμπρεσιονιστές.

Η εποχή που το Téméraire σάλπαρε τις θάλασσες και ο Joseph William Turner ζωγράφιζε τα τοπία του είναι η εποχή που η Αγγλία γίνεται κέντρο της άνθησης των τεχνών και των επιστημών. Είναι η εποχή των διαλέξεων στο Λονδίνο του χημικού Humphry Davy και που ο Michael Faraday χειραγωγεί την ηλεκτρομαγνητική ενέργεια βάζοντας θεμέλια στον σύγχρονο τεχνολογικό πολιτισμό. Το Λονδίνο φωταγωγείται για πρώτη φορά από λάμπες υγραερίου το 1807 ενώ η ατμομηχανή οδηγεί τις εξελίξεις για τον βιομηχανικό καπιταλισμό. Για το πολεμικό πλοίο και τον ζωγράφο αυτές οι ιστορικές αλλαγές δεν θα μείνουν αδιάφορες και θα συμπαρασύρουν και τους δύο σε μια κοινή μοίρα που θα αποτυπώσει την ιστορία της σε ένα πίνακα.

Το τέλος των πολέμων αλλά κυρίως η εισαγωγή του ατμού στο πολεμικό ναυτικό είχε ως αποτέλεσμα να αποφασιστεί η απόσυρση και καταστροφή του Téméraire. Ο Γουίλιαμ Τέρνερ ήταν μάρτυρας της πράξης όταν το πολεμικό γέρο-«Τεμεραίρ» ρυμουλκούταν από ένα σύγχρονο ατμόπλοιο του στον πολεμικό ναύσταθμο για να διαλυθεί σε παλιοσίδερα. Ο Τέρνερ δεν μπόρεσε να μην νιώσει την θεατρικότητα της στιγμής όπου το ένδοξο παρελθόν παραδίδει την θέση του στο τολμηρό μέλλον και απέδωσε την στιγμή που το ατμόπλοιο οδηγεί το πολεμικό πλοίο στον θάνατο του σε μια έντονη με χρώματα και συναισθήματα δραματική σκηνή.

Ο πίνακας “The Fighting Téméraire tugged to her last Berth to be broken” περ.1840 ελαιογραφία σε μουσαμά 0,91χ1,22μ Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνο, ( Το πολεμικό Τερμέραιερ οδηγείται στον πολεμικό ναύσταθμο για να βυθιστεί ένδοξα ) αντιπροσωπεύει ταυτόχρονα την γοητεία που έλκει η τεχνολογία και τη νοσταλγία του παλαιού, και ο Τέρνερ συνδύασε στον πίνακα αυτό με ένα αριστουργηματικό τρόπο τόσο τον θαυμασμό για τις νέες τεχνολογίες όσο και την μελαγχολία για το τέλος του κόσμου που χάνεται. Ταχύτητα, θόρυβος, τόλμη, έντονα ζωντανά χρώματα περιγράφουν το ατμόπλοιο που σκίζει με -για τα δεδομένα της εποχής- μανία το κύμα. Η δύναμη του ατμού αντικαθιστά την δύναμη του αέρα και παρατηρώντας τον πίνακα απελευθερώνονται στα αυτιά μας οι ήχοι από το δυνατό θόρυβο της μηχανής και το πάφλασμα των κυμάτων που δημιουργεί η πλώρη του. Εκτός όμως από την κίνηση των δύο πλεούμενων όλο το υπόλοιπο θέμα του πίνακα διακατέχεται από παγωμένη ακινησία λες και η πλάση υποκλίνεται στην πορεία του πολεμικού πλοίου προς τον τελικό του προορισμό. Το Téméraire σέρνεται πίσω από το ρυμουλκό σε πλήρη αντίκρουση χρωμάτων και αισθημάτων. Λευκό, αχνό σαν ένα φάντασμα είναι πια ήδη παρελθόν. Αν και ήταν σχεδόν κατεστραμμένο όταν το είδε ο Τέρνερ να ρυμουλκείται επέλεξε να το ζωγραφίσει σε όλη του την μεγαλοπρέπεια όπως όταν βρισκόταν με όλα του τα κατάρτια στητά και σε όλη του την ακμή. Το λευκό του φαντάσματος και το αγέρωχο ύφος που το διακατέχει σε πλήρη αντίθεση με την κινητικότητα και τα χρώματα του ατμόπλοιου εντείνουν την θεατρικότητα της στιγμής. Ο γέρο-«Τεμεραίρ» σαν ένας μεγαλειότατος – κατάδικος οδηγείται επιβλητικός προς τον τόπο της θανάτωσης του. Επάνω αριστερά στο Ιστιοφόρο ένα ημισέληνο φεγγάρι σηματοδοτεί την εμφάνιση της νύχτας και το σκοτάδι της λήθης που θα καλύψει το Τεμεραίρ. Από δεξιά ο ήλιος δύει συμπάσχοντας μέσα σε ένα πλούμισμα βαθιών έντονων χρωμάτων. Ο συμβολισμός εμφανής: Η δύναμη της τεχνολογίας επικρατεί επάνω στην δύναμη της φύσης. Το παλιό εδώ, το ιστιοφόρο, είναι και αυτό μία μορφή τεχνολογίας αλλά μια τεχνολογία που βασίζεται στη αξιοποίηση της φύσης όχι στην χειραγώγηση της. Η ατμομηχανή όμως φέρνει στο προσκήνιο μια νέα τεχνολογία που αναπαράγει τις δυνάμεις της φύσης μέσα στον καυστήρα χαλιναγωγώντας τα στοιχεία της και καταστεί παρωχημένη την τεχνολογία του ιστιοφόρου. Ο πίνακας είναι μια ωδή στην πρόοδο της τεχνολογίας. Θα λέγαμε, και ας είναι υπερβολή, πως είναι ένας φουτουριστικός πίνακας του 19ου αιώνα.

Στις αρχές του 19ου αιώνα η αλματώδη ανάπτυξη των δυνατοτήτων της τεχνολογίας με την αξιοποίηση της θερμοδυναμικής ενέργειας έφερε στους ανθρώπους της εποχής την πρωτόγνωρη μέχρι τότε προσδοκία για ένα κόσμο απεριόριστης υλικής προόδου και συμμετοχής στο παγκόσμιο πλούτο των εθνών.  Η γοητεία που άσκησε το κάλεσμα της αέναης πορείας προς τον υλικό κορεσμό επέτρεψε όπως επισημαίνει ο Ζαν Κλωντ Μισεά μέσα σε διάστημα ιδιαίτερα μικρό, μόλις μιας γενιάς, να «αναδυθεί μια πρωτοφανής πολιτική μορφή, προορισμένη να διαρκέσει μέχρι και σήμερα, της μεταφυσικής της Προόδου και του νοήματος της Ιστορίας που συγκροτεί- από τον 18ο αιώνα και μετά- τον σκληρό πυρήνα όλων των αστικών αντιλήψεων του κόσμου«. Ο Τέρνερ γοητευμένος από τις νέες μηχανές δεν είναι ακριβώς σίγουρος για το τι είναι το νέο που θα φέρουν αλλά παρ’όλα αυτά τις υποδέχεται με ενθουσιασμό. Αναρωτιόμαστε πραγματικά ποια θα ήταν η αντίδραση του Τέρνερ εάν τότε γνώριζε με την ίδια βεβαιότητα που εμείς σήμερα ξέρουμε πως «ο μύθος της μηχανής» που τον συνεπήρε με τόση προσδοκία θα μετατρέπονταν με το πέρασμα των χρόνων στο αρπακτικό που καταβρόχθισε και αλλοίωσε ανεπανόρθωτα τα ίδια φυσικά τοπία που τόσο πολύ τον συγκινούσαν και αποτελούσαν την πνοή για τη ζωγραφική του. Σε κανένα άλλο πίνακα όσο το «Το πολεμικό Τεμεραίρ οδηγείται στον πολεμικό ναύσταθμο για να βυθιστεί ένδοξα» δεν αποτυπώνεται η πλήρη αντίθεση των αισθημάτων που προκαλεί η γοητεία για το καινούργιο που έρχεται και η μελαγχολία για το οικείο που χάνεται…

Greece: Victory for the 300 migrant hunger strikers


.

The hungerstrike of 300 migrants ended today. The strikers accepted the proposal following some key big concessions by the government. This is a huge victory on the side of the hunger strikers who now see the road paved for tens of thousands of people to be able to live in the country without the fear of being undocumented. As Occupied London reports, it has been agreed:

        -Decrease of the required residence time of migrants in the country in order to submit applications for residence permits to 8 years, down from 12 years before (this applies to every single migrant living in the Greek territory)
-Decrease of the required work credits to 120, from 200 before (same as for local workers)
-Decrease of the work credits required for insurance cover to 50, from 80 before (this applies to all workers, local and migrant)
-For the three-hundred hunger strikers in particular, the allowance has been given for them to indefinitely renew their 6-month “state of tolerance” status until the time when they reach the time and conditions to receive a residence permit. During that time they will be allowed to travel freely to and from their country of origin.The three-hundred migrant strikers risked their lives not on the basis of individualistic or utilitarian motives but for a collective right, in a struggle that asserted rights concerning the dignity of the entire working class. This hunger strike is a social struggle against the illegality of all migrants, a struggle addressing the entire class of workers. It comes as a continuation of struggles of the recent past, from the farmer-migrants in Manoliada, Ilia and Skala, Lakonia to the strike of the fishermen-migrants in Michaniona, Thessaloniki.The struggle of the three-hundred migrant workers proves nothing is impossible.

Translation of latest statement from the Solidarity Committee:

        The victory of the 300 migrants, hope for all societies

9th March 2011

Today’s governmental decision to satisfy a share of the demands of the 300 migrants proved that the only lost struggle is the one you never give. Furthermore, it showed to all workers, both men and women that the Mnemonio (austerity measures) government is not undefeatable. The strong ideal for struggle and wide social solidarity can achieve realistic results.

It is obvious that new, long-lasting tougher struggles lie ahead to help cease the apartheid strategy against the foreign workers who live in Greece and Europe. Although, there should be no doubt that the self-deny of the 300 opened a new gate to hope.

We would like to thank all who (and they were many…) supported this difficult struggle from the beginning (by Nomiki, School for Laws, where it started as an initiative) to the hospitals that were involved. Above all, we would like to express our upmost respect to the 300 strikers for whom all the working class can be proud of.

The hunger strike of the 300 started on Monday, 25 January 2011, claiming the obvious: unconditional legalization. During these 45 days a series of notable solidarity actions took place across the country and all over Europe (click here for older developments). In the afternoon of March 8th, activists from Solidarity Initiative Berlin organised a small protest in front of the Greek embassy expressing their dismay about the criminal stance of the Greek government towards the 300 migrants and the inhumane asylum system of Greece. They handed a notice to the ambassador which he sent as a fax to the Greek Ministry of Foreign Affairs in Athens. They also suggested to several politicians and social actors to put more pressure on the Greek government in order to justify the demands of the hunger strikers.

In Paris, the vice-president of the Papandreou dictatorial regime Theodoros Pangalos (grandson of the general and dictator Th. Pangalos) was attending an event organised by the filmmaker Costa Gavras, at the “Greek House”. A small group of people entered the building, shouting slogans against him, demanding his  immediate withdrawal. They unfolded banners in solidarity with the 300 hunger strikers and soon comrades who live in Paris arrived at the place. The protesters demanded his withdrawal, which eventually came a little later. As Pangalos was leaving the room he ordered the cancellation of the event accusing the students as «terrorists»! On May 7 Pangalos ordered the evacuation, even by force , of the Hypatia building (where the hunger strikers were staying). According to his announcement: “All limits of tolerance and understanding as it concerns the health issues raised practically by the struggle of the immigrants have been expired.” He is the one who accused disgracefully all of the citizens with the words «Mazi ta fagame» («We fooled away the money together, both government and citizens») and called the Greek public servants as «coprites» (lowlife thieves).

Both the Greek and the international media did not hesitate once again to spew their vitriol against this fair fight, claiming that this hunger strike was organised by people who carry a specific political agenda. The slander from the Greek government, the far right party LA.O.S and their best servants – the mainstream media – concerned the motivation of this action. But they finally have been proven wrong. Undoubtedly, this action was not influenced or provoked by anyone, essentially not by any political party. The motivation of the solidarity committee was only a response to the duty to stand in solidarity by the side of all those who are impaired by the tactics of the regime. The migrants living in Greece rank thereby first. Below you can find attached a report – submitted by the Special Rapporteur on torture and other cruel, inhuman or degrading treatment or punishment – regarding not only the heartless asylum system but also all the brutal repression tactics of this dictatorial regime.

Human Rights Council, Mission to Greece

.

Short URL: http://wp.me/pyR3u-5b8