Περί δημοψηφίσματος και δημοκρατίας

Σάλο προκάλεσαν οι χθεσινές δηλώσεις του Πρωθυπουργού για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος. Ήδη οι πρώτες ειδήσεις για πτώση του Dow Jones, ανατίμηση της νομισματικής ισχύος του ευρώ, spreads, CDS, ολίσθηση και των εταίρων προς τη χρεωκοπία μέσω αυτής της απόφασης και η λίστα δεν τελειώνει παρά μόνο αν είσαι ικανός να ασχολείσαι με νούμερα (εντός και εκτός εισαγωγικών) άρχισαν να αναπαράγονται στα ΜΜΕ (δηλαδή στην «αυτόνομη κίνηση του μη-ζώντος» που έλεγε και ο σύντροφος Debord). Και ενώ όλοι θα ασχοληθούν ξαφνικά με το φαινόμενο «ΓΑΠ» και θα συνειδητοποιήσουν πως το «πώς μπορείς να κάνεις μια κοινωνία μπουρδέλο» δεν είναι απλά μια προβοκατορολογία κάποιων «ανίδεων» και ηλιθίων που κατεβαίνουν στους δρόμους, εμείς οφείλουμε να πάμε αλλού τη συζήτηση. Να την κάνουμε αλλιώς. Αυτή είναι η κατάρα μας άλλωστε, να σκεφτόμαστε αυτό που μετά από 40 χρόνια γίνεται θεσμός και εορτάζεται με παρελάσεις (όχι, μην ανησυχείτε. Η ιστορία δεν είναι γραμμική). Μάλιστα ήδη υπάρχουν φωνές για την αντιδημοκρατικότητα του δημοψηφίσματος (βλ. κάτι σαλτιμπάγκους σαν τη Δράση του Μάνου) γιατί προφανώς δεν γίνεται μέσα στη σκέψη τους να χωρέσει η ιδέα πως «ο χωριάτης και ο αγρότης» (δηλαδή ο λαός) μπορούν να αποφασίσουν για τις ζωές τους.

Προσπερνάμε λοιπόν όλα αυτά τα ζωντανά πτώματα και όλους τους διανοούμενους της παπαγαλίας που τους υποστηρίζουν ή ακόμα και τους υποβάλλουν τi θα πουν, και εξετάζουμε το δημοψήφισμα όπως του αξίζει: ως ένα θεσμό και μάλιστα κατ’ουσίαν δημοκρατικό. Το ότι το δημοψήφισμα είναι ένας θεσμός τον οποίο μια δημοκρατική κοινωνία δεν είναι απαραίτητο να καταργήσει, μόνο αν είσαι εχθρός της δεν μπορείς να το κατανοήσεις. Αλλά απ’την άλλη επειδή το δημοψήφισμα δεν είναι η πεμπτουσία της δημοκρατίας, όπως θα πίστευε κάποιος Habermas φερ’ ειπείν (βλ. το «Three Normative Models of Democracy»), ας αρχίσουμε να εκδιπλώνουμε το περιεχόμενο τόσο του δημοψηφίσματος, όσο και της δημοκρατίας.

Το δημοψήφισμα, ως θεσμός, δηλαδή ως μορφή θέσμισης μιας κοινωνίας, δηλαδή ως ένας τρόπος κατά τoν οποίο η κοινωνία αποφασίζει να οργανώσει τον εαυτό της με συγκεκριμένους όρους και όχι με άλλους, είναι κάτι που δεν μπορεί να εξηγηθεί ορθολογικά. Οπότε επιχειρήματα περί ανορθολογικότητας του δημοψηφίσματος ως τέτοιο θα πρέπει να θεωρούνται τουλάχιστον επικίνδυνα. Ειρήσθω εν παρόδω, κάτι άλλο που δεν μπορεί να εξηγηθεί ορθολογικά είναι η ορθολογικότητα, κοντολογίς δεν μπορείς να εξηγήσεις με ορθολογικό τρόπο τί είναι ο ορθολογικός τρόπος. Γι’αυτό, αυτός που παρόλο τις αρχικές μου παραινέσεις εξακολουθεί να επιθυμεί να αποδώσει κάποια ορθολογικότητα ή μη στο δημοψήφισμα, είναι χαμένος. Το πολύ πολύ να προσφέρει καμιά ταυτολογία, δηλαδή περισσότερο πόνο στο κεφάλι του και σύγχυση στους υπολοίπους. Άρα καταλήγουμε πώς το ούτως-είναι του δημοψηφίσματος ανήκει καθαρά στο φαντασιακό στοιχείο (δεν μπορώ να συνεχίσω εδώ αυτή τη συζήτηση για λόγους χώρου). Παρόλα αυτά και προς πείσμα του ο κάθε θεσμός έχει μια λειτουργική και μια δομική διάσταση, μια διάσταση καθοριστική και καθορισμένη (αυτό που ο Καστοριάδης ονομάζει «συνολιστική – ταυτιστική» διάσταση του θεσμού). Τί μπορεί να σημαίνει αυτό ακριβώς; Πως σε συγκεκριμένες χρονικές κοινωνίες και σε συγκεκριμένους κοινωνικούς χρόνους, ένας θεσμός εξυπηρετεί κάτι ή τον εξυπηρετούν κάποιοι, έχει σκοπιμότητες ή είναι το μέσο για ικανοποίηση σκοπών. Ο θεσμός σκοπεύει κάτι. Για την ακρίβεια – και για να μην παρεξηγηθούμε για μετα-ουμανισμό  – οι άνθρωποι που τον δημιουργούν και οι άνθρωποι που τον χρησιμοποιούν σκοπεύουν σε κάτι. Εν προκειμένου, αυτό που σκοπεύει ο ΓΑΠ, γιατί αυτός όρισε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος και όχι εγώ, είναι να μην πάρει μια απόφαση.

Άρα το δημοψήφισμα είναι μέσο και σκοπός. Σε μια κοινωνία όπου το κύριο χαρακτηριστικό είναι η απάθεια και η ιδιώτευση, αποτέλεσμα της απώθησης των ανθρώπων από το να λαμβάνουν αποφάσεις, το δημοψήφισμα μπορεί κάλλιστα να χαρακτηριστεί για την παραδοξότητά του, ήτοι ως μέσο μετάθεσης μιας απόφασης από τον έναν στον άλλον και παράλληλα σκοπός αποφυγής μιας απόφασης. Σκοπεύω στο δημοψήφισμα για να μην πάρω μια απόφαση και το χρησιμοποιώ ως μέσο για να την πάρει κάποιος άλλος.

Ίσως αυτή η μετάθεση να παραπέμπει κάποιον να νομίζει ότι σημαίνει μετάθεση εξουσίας. «Το δημοψήφισμα μετατρέπει τον λαό σε κυρίαρχο», θα σπεύσουν να πουν αρκετοί. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Έκανα μια εκτενή εισαγωγή, που φαινομενικά ίσως να την βρει κάποιος ανούσια (ίσως και να με έβριζε καθώς διαβάζει πράγματα που δεν τον ενδιαφέρουν ή «άντε γαμήσου ρε μαλάκα κι εσύ και οι φιλοσοφίες σου» για να το πω πιο αληθινά), αλλά εν τέλει η εισαγωγή έγινε μόνο και μόνο γι’αυτό τον λόγο: για να αναδειχτεί πώς εν τέλει, βάσει συγκεκριμένων κοινωνικο-ιστορικών συγκυριών και γεγονότων, συμβάντων και καταστάσεων, πολιτευμάτων και κοινωνικού πράττειν (και η ανυπαρξία του κοινωνικού πράττειν κοινωνικό πράττειν είναι άλλωστε) το δημοψήφισμα μπορεί να μην είναι δημοκρατικό και κατ’ επέκταση ο λαός να μην είναι κυρίαρχος.

Πρώτα απ’όλα στην προκειμένη περίπτωση είναι αντι-δημοκρατικό γιατί το ερώτημα εκ προοιμίου τίθεται από τον Κύριο. «Γιατί αυτό το ερώτημα και όχι κάποιο άλλο δηλαδή;». Γιατί να κάνουμε δημοψήφισμα την ερώτηση «Θέλετε τη νέα δανειακή σύμβαση ή όχι;» και όχι το «αυτονομία ή βαρβαρότητα;» ή το «σπάει η διαλεκτική τσιμεντόλιθους ή όχι;». Εγώ δεν ερωτήθηκα ποτέ πραγματικά αν θέλω να ζω μέσα σε ένα καπιταλιστικό σύστημα, το οποίο χωρίζει τους ανθρώπους με σύνορα, επιβάλλει «δημοκρατίες» με τανκ σε άλλες χώρες και θεωρεί αδίκημα το να δώσω ένα κομμάτι ψωμί σε έναν άστεγο γιατί δεν μπορεί να φορολογήσει την αλληλεγγύη. Άρα το ζήτημα, για να μπορούμε να αναγνωρίσουμε μια δημοκρατική κοινωνία και να την διαχωρίσουμε από τις άλλες είναι το εξής: Ποιός θέτει το ερώτημα; Ποιός ερωτάται πραγματικά για το τί είναι δίκαιο και τί άδικο; Ποιός ορίζει ποιές είναι οι ρυθμιστικές διαστάσεις μιας κοινωνίας (οικονομία, πολιτικό σύστημα, θρησκευτικό σύστημα, σεξουαλικότητα κτλ); Όσο αυτά τα ερωτήματα μονοπωλούνται από τους ειδήμονες της πολιτικής, νομικής, οικονομικής κ.ο.κ. «επιστήμης», τότε δεν ζούμε σε μια δημοκρατική κοινωνία. Και όσο, ακόμα και σε έναν δημοκρατικό θεσμό όπως μπορεί υπο προϋποθέσεις να είναι το δημοψήφισμα, αυτές οι ερωτήσεις παραμένουν προνόμιο της πολιτικής, οικονομικής και διανοητικής νομενκλατούρας τότε αυτός ο θεσμός από δημοκρατικός μετατρέπεται σε κάτι άλλο.

Δεύτερον. Ας πούμε πως τα παραπάνω προβλήματα κατά ένα μυστηριώδη τρόπο εξαφανίζονται και παύουν να υπάρχουν («σπάει ο διάολος το ποδάρι του», που λένε και στο χωριό μου). Η διεξαγωγή ενός δημοψηφίσματος απαιτεί ενημέρωση όλου του κόσμου. Τί είναι αυτός ο νόμος που θα ψηφιστεί, τί κίνδυνοι υπάρχουν, τί προοπτικές υπάρχουν, κ.ο.κ. Και όταν λέμε ενημέρωση προφανώς δεν λέμε να βγαίνει ο ΓΑΠ στην τηλεόραση και να τα λέει. Η τηλεόραση, έτσι όπως είναι διαμορφωμένη σήμερα είναι ένα κουτί αναπαραγωγής μονολόγων όπου χρησιμεύει μόνο και μόνο για να κάνει την εμφάνισή του ο «Κύριος των Σημασιών». Ενημέρωση σημαίνει τόσο την πραγματική δυνατότητα διεξαγωγής διαλόγου, ερωτήσεων, απαντήσεων, διαφωνιών και πάλης ιδεών μεταξύ κοινωνίας και πολιτικού σώματος (στις ολιγαρχικές κοινωνίες όπως σήμερα. Σε μια δημοκρατική κοινωνία, πολιτικό σώμα και κοινωνία θα αποτελούν ένα σημείο), όσο και τη δυνατότητα και των δύο «στρατοπέδων» να ακουστούν με ίση αντιμετώπιση. Με μία λέξη; Ισηγορία. Προφανώς το δημοψήφισμα αναπτύσσεται σε μια λογική του «ναι ή όχι». Επομένως όσο θα ακουστεί το ναι και θα εκφέρει τα επιχειρήματα του, τόσο και το όχι. Και προφανώς αυτό επιβαρύνει και τον ρόλο των Μέσων Μαζικής Εξαπάτησης. Και μετά από μια τέτοια διαδικασία, πού ξέρεις, ίσως και ο αγρότης και ο χωριάτης (βλ. πρώτη παράγραφο) να αποκτήσουν εκείνα τα εφόδια που χρειάζονται ώστε να διαμορφώσουν άποψη.

Τρίτον. Όταν ζητάς δημοψήφισμα ως Πρωθυπουργός, όπως εξηγήθηκε παραπάνω, το κάνεις διότι νιώθεις μια ανικανότητα να λάβεις μια πολιτική απόφαση και θέλεις να την λάβουν κάποιοι άλλοι για σένα εξ’ολοκλήρου. Αυτό τί σημαίνει; Πως από αυτούς τους άλλους, τους οποίους τους έχεις χεσμένους τόσο καιρό, ξαφνικά τους ζητάς κάτι. Τί είναι αυτό το κάτι; Να κάνουν αυτοί τη «δουλειά» αντί για εσένα. Επειδή λοιπόν στον καπιταλισμό η πολιτική είναι επάγγελμα, αυτοί οι άλλοι, που θα σπάσουν τόσο καιρό τα κεφάλια τους να πάρουν μια πολιτική απόφαση, πράγμα που σημαίνει ότι εσύ τους στερείς όλες τις σημαντικές τους καθημερινές δραστηριότητες όπως κατανάλωση, να δουν Κανάκη ή Χαζόπουλο για να ξεθυμάνουν, να παίξουν κανένα video game για να νιώσουν λίγο πρωταγωνιστές, γήπεδο, bar, έρωτα με τον εαυτό τους με διαμεσολάβηση εικόνων και αντικειμένων, τότε αυτούς τους ανθρώπους οφείλεις να τους πληρώσεις (ναι βρε σύντροφε, στην άλλη κοινωνία θα το καταργήσουμε το χρήμα, αλλά τί να κάνω αναγκάζομαι να γίνομαι και λίγο ρεφορμιστής και να μιλάω και για τούτη την κοινωνία). Το πιο λογικό πράγμα στον κόσμο είναι ο άνθρωπος που προσφέρει μια λύση για την πόλιν, δηλαδή για τους συνανθρώπους του και τον εαυτό του, αυτός που βοηθάει την κοινωνία του να καλυτερεύσει προκειμένου να διεκδικηθεί κι άλλη ελευθερία, ώστε να μην υπάρχει ούτε μισός άνθρωπος που να νιώθει καταπιεσμένος, να ανταμείβεται. Ναι ρε! Ξυπνήστε! Ελάχιστο αντίτιμο για τη συμμετοχή μας στα κοινά! Πού το παράλογο; Κάθε μέρα όλη μέρα να φτιάχνουμε θεσμούς για να γινόμαστε πιο ελεύθεροι και τις υπόλοιπες ώρες ο καθένας να ασχολείται με την πραγμάτωση της ατομικής του ευτυχίας και μάλιστα να ανταμειβόμαστε γι’αυτό. Κάθε μέρα αντί να πηγαίνουμε στη δουλειά και να ιδρώνουμε και να βρωμάμε και μετά να μας κοιτούν οι άλλοι στο αστικό λες και είμαστε λεχρίτες ενώ χωρίς την ύπαρξη μας δεν θα τρώγανε το ψωμί που σηκωθήκαμε να φτιάξουμε από τις 2 τα χαράματα (για τους άτυχους) ή να λιώνουμε στο facebook λουφάροντας και να κρυφοκοιτάζουμε τις πόρτες μην μπει το αφεντικό (για τους τυχερούς), να πηγαίνουμε 4 ή 5 ώρες, να συναντιόμαστε με άλλους ανθρώπους, να συζητούμε για το τί είναι δίκαιο, πώς φανταζόμαστε τη δικαιοσύνη ή την ελευθερία, τί ζωή θέλουμε, σε ποια κοινωνία να ζούμε, να πραγματοποιούμε τις σκέψεις και γι’αυτό φυσικά να πληρωνόμαστε. Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι που τόσο πια τους θαυμάζετε ρε ελληναράδες αυτό δεν κάνανε σάματις; (και τώρα ο ελληναράς μετατρέπεται σε ανθέλληνα για να υποστηρίξει τον Μουσολίνι που οραματίζεται. «Ναι, αλλά οι αρχαίοι Έλληνες είχαν δούλους!!». Ε και; Γιατί οι σύγχρονοι Έλληνες δεν έχουν δούλους; Δούλος είναι αυτός που δεν έχει την δυνατότητα να κυβερνά και να κυβερνάται, που θα ‘λεγε και ο Αριστοτέλης. Και εσύ αυτή την  δυνατότητα εκ των πραγμάτων δεν την έχεις. Μόνο στα χαρτιά. Και δεν πρέπει να μας ενδιαφέρει απλά τί γράφει ένα χαρτί, αλλά τι ισχύει στην πραγματικότητα. Φίλε πατριώτη για άλλη μια φορά είσαι εκτός θέματος)

Ένα δημοψήφισμα χωρίς τις ανωτέρω προϋποθέσεις, δηλαδή ισηγορία, ισονομία, ενημέρωση, ανταμοιβή και φυσικά τον σαφή καθορισμό του «τί» κάνει να είναι αυτό το ερώτημα και το «ποιός» το κάνει να είναι ως τέτοιο (εν προκειμένω η κοινωνία η ίδια και όχι η ολιγαρχία) δεν μπορεί να θεωρείται δημοκρατικός θεσμός. Και μια κοινωνία δεν μπορεί να θεωρείται δημοκρατική, όταν τα ερωτήματα έρχονται από την ιεραρχία (όταν έρχονται) και ακόμη περισσότερο υπάρχει ιεραρχία. Έτσι για να μην τρέφουμε αυταπάτες ότι επειδή μας παραχωρούν και καμιά διαδικασία σε εκφυλισμένη κι όλας μορφή μια φορά στα 50 χρόνια, πώς είμαστε καμιά δημοκρατική κοινωνία.


Σύντομο URL: http://wp.me/pyR3u-962

11 comments / Σχολια

  1. Αγαπητέ φίλε πιστεύεις ότι η ώρα για στοχασμό επάνω στην χρήση και αν είναι δημοκρατικό ή όχι ένα δημοψήφισμα είναι η τωρινή συγκυρία; Εφόσον την απάντηση μου την έχεις ήδη δώσει με το κείμενο σου. Σε πληροφορώ ότι ο ΓΑΠ σε ( μας ) έχει αναλύσει πάρα πολύ σωστά και έκανε πραγματικά πολύ έξυπνη κίνηση με το να μεταθέση την απόφαση σε εμάς. Ήξερε δηλαδή ότι μπροστά στην ευθύνη της απόφασης η αριστερά θα αρχίζει είτε τις κλασσικές τις αρνήσεις, είτε τις παρόμοιες με τις δικές σου αναλύσεις.

    Αγαπητέ φίλε τα πολλά λόγια είναι και αυτά φτώχια….σκέψου όσο εμείς αναλύουμε πως θα είναι και τι σημασία θα έχει για το κίνημα της αυτονομία η επόμενη μέρα του ΝΑΙ.

    Με λίγα λόγια το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αυτονομία ή βαρβαρότητα ή δημοκρατικό δημοψήφισμα ή όχι αλλά θα πάμε να ψηφίσουμε το ΟΧΙ ή θα επιλέξουμε ( από έθιμο ) την αποχή αφήνοντας το ΝΑΙ ΄όσο μικρό και αν είναι να πλειοψηφήσει.;

    • Η κριτική στο σκεπτικό του πρωθυπουργού που ξαφνικά ανακοινώνει την διεξαγωγή δημοψηφίσματος (δεδομένης της πολιτικής συγκυρίας), η κριτική στο θεσμό του δημοψηφίσματος σε μια κοινοβουλευτική "δημοκρατία", καθώς και η αποσαφήνιση των τρόπων με τους οποίους, σε μία ετερονόμη (ή μαλακισμένη…, αν προτιμάς) κοινωνία, το δημοψήφισμα δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την άμεση δημοκρατία (αφού και πάλι ενεργοποιούνται μηχανισμοί "υφαρπαγής" της ψήφου και, κατ' επέκταση της "Συναίνεσης") δεν σημαίνει ότι κάλεσε κάποιος τον κόσμο σε αποχή, ή, πολύ περισσότερο, να ψηφίσει "Ναι"…!

      Ο στοχασμός είναι πάντα απαραίτητος. Αν δε, συνοδεύεται και από οργανωμένες πρακτικές, μπορεί να αποδειχθεί κομβικός.

      Όταν προκηρυχθεί το δημοψήφισμα, αφού δούμε την διατύπωση των ερωτημάτων και την λοιπή πολιτική συγκυρία, θα τοποθετηθούμε κι εμείς πιο συγκεκριμένα.

      Στο άρθρο απλώς γίνονται αποσαφηνίσεις και μπαίνουν κάποια πράγματα στη θέση τους.

      Δεν αποτελεί κάλεσμα σε συγκεκριμένη στάση του κόσμου επί του δημοψηφίσματος.

  2. Είναι προτιμότερο μια λάθος απόφαση να παρθεί με δημοκρατικό τρόπο παρά με ολιγαρχικό.Έτσι θα δοθεί στον κόσμο η δυνατότητα να κριτικάρει τον εαυτό του -επιτέλους!Επίσης το γεγονός ότι είμαστε με την δημοκρατία δεν σημαίνει ότι έχουμε στείλει στα σύννεφα την κοινωνία -ειδικά στην υπάρχουσα κατάσταση- όπως έκαναν και κάνουν ορισμένοι αριστεροί με το τιμημένο προλεταριάτο.Στην ελλιπέστατη πληροφόρηση που είναι διαθέσιμη στους πολίτες πρέπει να προσθέσουμε και την ακόμα πιο ελλιπή ενασχόληση των ίδιων με την πληροφόρηση.Άρα έχουμε μια έλλειψη πληροφόρησης στο τετράγωνο.Ως εκ τούτου το ίδιο το δημοψήφισμα είναι μεν η δημοκρατικότερη μορφή ψηφίσματος και απόφασης παρόλο που η απόφαση που θα παρθεί -όποια και αν είναι αυτή- θα γίνει σε μια κατάσταση ελλιπούς πληροφόρησης, μεγάλης αγανάκτησης (εν θερμώ δηλαδή) και με την διαμεσολάβηση των ιδεολογικών επιρροών (με την κακή έννοια).Η διαύγεια που απαιτεί αυτή η απόφαση δεν υπάρχει και αντικειμενικά δεν μπορεί να υπάρξει.Δεν πρέπει λοιπόν να ξεχνάμε και τις λεπτομέρειες αυτές.Μια αποτυχημένη όμως δημοκρατική διαδικασία δεν συνιστά δημοκρατική αποτυχία αλλά ερέθισμα για βελτίωση της τελευταίας.

  3. Αγαπητοί φίλοι αυτό που κάνουμε λάθος είναι ότι επικεντρωνόμαστε στο δημοψήφισμα και ξεχνάμε ποιός είναι ακριβώς ο σκοπός που το δημοψήφισμα αποσκοπεί.

    Ο σκοπός του ήταν ( και έχει σημασία που δεν λέω είναι ) να αποσπάσει την συναίνεση και πειθαρχία από όλο το πολιτικό και κοινωνικό σώμα.

    Το πραγματικά εκβιαστικό δίλλημα του ΝΑΙ ή ΟΧΙ στην ΕΕ δεν χρειάζεται να μπεί σε εκλογική διαδικασία έχουμε όλοι μα ΟΛΟΙ ακόμα και όσοι γράφουμε εδώ μέσα πάρει ήδη θέση.

    Το προσωπικό μου συμπέρασμα είναι ότι σε καμία περίπτωση κανείς μας δεν είναι πραγματικά διατεθειμένος να ζήσουμε εκτός κηδεμονίας από μια υπερεθνική ελίτ. Στα λόγια ίσως, αλλά όταν η εξουσία μας φέρνει αντιμέτωπους με τα ( αριστερά ) αιτήματα μας….εμείς στοχαζόμαστε και αναλύουμε αν είναι δημοκρατικό το δημοψήφισμα ή όχι….στην ουσία υπεκφεύγουμε της απάντησης και με αυτό το τρόπο συνηγορούμε στο ΝΑΙ ή στην ΑΠΟΧΗ και σίγουρα μα σίγουρα δεν υποστηρίζουμε το ΟΧΙ.

    Υπεκφυγή είναι φίλε Ian Delta όταν λες" αφού δούμε την διατύπωση των ερωτημάτων και την λοιπή πολιτική συγκυρία, θα τοποθετηθούμε κι εμείς πιο συγκεκριμένα".

    Πρέπει να καταλάβουμε το εξής:

    Το δημοψήφισμα ή αλλιώς το ζητούμενο του πραγματοποιήθηκε εχτές και το αποτέλεσμα ήταν πανηγυρικά ΝΑΙ.

    • Το να επιχειρήσει κάποιος ν' αναλύσει ένα θέμα (όπως εν προκειμένω, ο συγγραφέας του άρθρου), δεν ταυτίζεται με "ΑΠΟΧΗ" ή "ΝΑΙ".

      Έχει να κάνει με την προσπάθεια να δει κάποιος πίσω από τις λέξεις και τα φανερά νοήματα.

      Αυτό κάνεις και εσύ εξάλλου, όταν φτάνεις σ' ένα συμπέρασμα για το κείμενο. Το δικό μου συμπέρασμα είναι τελείως διαφορετικό.

      Όσον αφορά την προσωπική αναφορά:

      Δεν υπεκφεύγω και δεν έχω λόγο να το κάνω.

      Δεν έχω ν' αποδείξω τίποτα σε κανέναν απολύτως.

      Το άρθρο δεν είναι δικό μου και, όσον αφορά το ΝΑΙ ή ΟΧΙ, προσωπικά θα ψήφιζα (ή αν γίνει δημοψήφισμα τελικά, θα ψηφίσω) ΟΧΙ.

      Αλλά δεν έχω αυταπάτες, ούτε για το πόσο "αμεσοδημοκρατικό" είναι το συγκεκριμένο δημοψήφισμα, ούτε για το εάν αποτελεί μηχανισμό υφαρπαγής Συναίνεσης όπως είπα και παραπάνω.

      Εν ολίγοις: δεν καταλαβαίνω τα σχόλιά σου.

      Αλλά θα το πω και εγώ: Αυτονομία ή Βαρβαρότητα. Αυτό θεωρώ το πραγματικό ερώτημα.

    • Φιλε Θανο,

      πώς μπορεί κανείς να πάρει θέση σε ένα δημοψήφισμα όταν διαφωνεί με την ίδια τη λογική της "δημοκρατικής χάρης" του δημοψηφίσματος?

      Μια έξοδος από την ευρωζώνη δεν σημαίνει τίποτε απολύτως, όταν αυτή συνεπάγεται και την συνέχιση της νεοφιλελεύθερης πολιτικής. Στο άρθρο δεν κρίνεται το συγκεκριμένο δημοψήφισμα (αφού δεν έχει καν τεθεί), αλλά η ίδια η ορθολογικότητα του.

      Και αν θέλεις την δική μου θέση, έξοδος από την ευρωζώνη και σχηματισμός ενός πανευρωπαικού κινήματος με πρόταγμα την Άμεση Δημοκρατία.

    • Τελείως εμπειρικά θα μπορούσα να πω ότι δεν πιστεύω καν ότι θα γίνει δημοψήφισμα, ακόμα και αν δεν καταρρεύσει η κυβέρνηση. Αλλά, στην τελική, και να γίνει το δημοψήφισμα, και ΟΧΙ να ψηφίσουμε, πάλι θα βρουν κάποιον τρόπο για να περάσουν αυτό που θέλουν. Ας δούμε τι έγινε στην Ιρλανδία με τη συνθήκη της Λισσαβόνας. Την πρώτη φορά οι πολίτες εκεί ψηφίσαν ΟΧΙ και η κυβέρνηση δυο χρόνια αργότερα, αποφάσισε να ξαναδιεξάγει δημοψηφίσματα. Έτσι, η δεύτερη διεξαγωγή έδειξε ΝΑΙ (αφού έπεσε προπαγάνδα, απειλές και εκβιασμοί).. Το 2001 έγινε το ίδιο. Οι Ιρλανδοί στις κάλπες την πρώτη φορά καταψήφισαν τη συνθήκη της Νίκαιας, και συνεπώς, τους εξανάγκασαν να ξαναψηφίσουν, και φυσικά το αποτέλεσμα ήταν ΝΑΙ. Βέβαια, οι Ιρλανδοί είναι και λίγο (έως πάρα πολύ) εθνικιστές και οι λόγοι που καταψήφισαν αυτές τις συνθήκες είναι καθαρά για να περιοριστεί η μετανάστευση εντός της χώρας, ωστόσο, αυτό δεν μας απασχολεί για την ώρα. Το παράδειγμα αυτό δείχνει το τί θα μπορούσε να συμβεί ανά πάσα στιγμή και στην Ελλάδα.

      Θα έλεγα στον Θάνο, για περισσότερα σε ότι αφορά οι θέση μας πάνω σ' αυτό να ρίξει μια ματιά στο νέο άρθρο: Η κυβερνητική κρίση και τα πραγματικά ζητούμενα. Εκεί αναλύουμε ακριβώς τα περί ΝΑΙ ή ΌΧΙ στην ΕΕ, στο δημοψήφισμα και γενικά στο όλο θέμα…

  4. Ήδη από τις εξελίξεις έχει φανεί ότι το ζητούμενο στην σημερινή συγκυρία δεν ήταν το ίδιο το δημοψήφισμα αλλά όπως δήλωσε και πριν λίγο ο ΓΑΠ το ζητούμενο ήταν η συναίνεση και η δέσμευση εντός του πολιτικού σώματος σε πλήρη πειθαρχεία εντός της ΕΕ και τις νέας δανειακής σύμβασης.

    Ο ΓΑΠ χρησιμοποίησε το δημοψήφισμα για να εκβιάσει και να εκμαίευση αυτή την πειθαρχία.

    Αυτό το συμπέρασμα κάνει την όλη συζήτηση περι διαδικασίας "δημοκρατικό ή όχι ένα δημοψήφισμα" θέμα εκτός της παρούσης πολιτικής συγκυρίας.

    Εμείς θα έπρεπε αντί να αναλύουμε ζητήματα μορφής και περιεχομένου για την "δημοκρατική χάρη ή όχι των δημοψηφισμάτων", δηλαδή να αναδεικνύουμε μάλλον περισσότερο ιδεολογικά ζητήματα και όχι πολιτικές επιλογές, να αναδείξουμε:

    α) Το ξεγύμνωμα της αριστεράς ( Συριζα & ΚΚΕ ) που πανικοβλήθηκαν μπροστά στο ενδεχόμενο του δημοψηφίσματος, και την αποκάλυψη της δημαγωγικής αντιμνημονιακής ρητορείας ΝΔ – ΛΑΟς.

    β) Την προοπτική του δημοψηφίσματος ως την ευκαιρία για να προτάξουμε την πραγματική αμεσοδημοκρατική διαδικασία ( που είναι και τα δημοψηφίσματα ) σε αντίθεση με το αντιπροσωπευτικό σύστημα. Αντί να κριτικάρουμε το δημοψήφισμα θα έπρεπε η απάντηση μας στον ΓΑΠ να είναι: "Κάνε το δημοψήφισμα αν τολμάς και εμείς θα ψηφίσουμε".

    Με το να αναλύουμε ή να κριτικάρουμε την δημοκρατικότητα των δημοψηφισμάτων, αυτή την συγκεκριμένη στιγμή αποκτάει ένα ξεχωριστό ειδικό βάρος που δεν το αθωώνει ως μια "ουδέτερη θεωρητική συζήτηση" αλλά συμβάλει με τον τρόπο του, και άθελα του, στην μπλόφα του ΓΑΠ.

    ΥΓ Καμία πρόθεση δεν είχα για επί του προσωπικού φίλε Ian Delta, και συγνώμη αν έδωσα τέτοια εντύπωση, απλά χρησιμοποίησα λόγια σου για να αναδείξουμε τον συνολικό τρόπο σκέψης μας. Γνώμη μου είναι ότι ακριβώς επειδή δεν έχουμε επεξεργαστεί πολιτικά αν συμμετέχουμε ή όχι σε δημοψηφίσματα, και αν τα διαχωρίζουμε ως κάτι διαφορετικό από τις κοινοβουλευτικές εκλογές πιαστήκαμε ανώριμοι και απροετοίμαστοι, και συνεχίζουμε και αντιμετωπίζουμε τα δημοψηφίσματα με τρόπο «εθιμικό» και σε αυτό το θέμα πολύ μα πάρα πολύ αριστεροί.

    ΥΓ2 Ένα παλιό σύνθημα έλεγε: «Αν οι εκλογές θα άλλαζαν τί-ποτα θα ήταν απαγορευμένες». Από την «απαγορευτική» αντιμετώπιση του δημοψηφίσματος από όλο το πολιτικό φάσμα εγώ μπορώ να βγάλω ένα συμπέρασμα και να θεωρώ τα δημοψηφίσματα ως κάτι επικίνδυνο για τη βαρβαρότητα και ως ευκαιρία για την προοπτική της αυτονομίας.

  5. Φίλε Θάνο,

    Καταρχήν συγγνώμη που δεν απάντησα εγώ ο ίδιος τόσο καιρό αλλά δεν είχα δει τα μηνύματα σου.

    Επί του θέματος μας τώρα.

    Αρχικά, νομίζω, πώς στο κείμενο μου δεν τάχθηκα κατά του δημοψηφίσματος ως τέτοιου. Ίσα ίσα μάλιστα. Το γεγονός ότι δεν πήρα σαφή πολιτική στάση στο ερώτημα "είμαι υπέρ ή κατά του να γίνει δημοψήφισμα" με βαραίνει κατά κάποιο τρόπο, αλλά: α) το κείμενο γράφτηκε λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση του ΓΑΠ, και β) ήθελα να επικεντρωθώ στις προϋποθέσεις που τίθενται από ένα τέτοιο δημοψήφισμα στο κατά πόσο μπορούμε να το θεωρούμε "την ευκαιρία που περιμέναμε για να πέσουνε οι μάσκες". Επίσης παράλληλα δεν θεώρησα τόσο απαραίτητο να περάσω μέσα από ένα κειμενάκι γραμμή του "τί να κάνουμε".

    Το γεγονός ότι δεν τάχθηκα κατά του δημοψηφίσματος, απλά έθιξα μόνο τη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία της εξαγγελίας του, αποδεικνύεται από τη μέση του κειμένου μου και μετά, όπου δίνω κάποιες δικές μου παρατηρήσεις στο κατά πόσο ένα δημοψήφισμα ύπο όρους Πρωθυπουργού, μπορεί και θα μπορούσε να λειτουργήσει ως θεσμός χωρίς να εκφυλιστεί (όπως τυγχάνει να συμβαίνει με το 99% των θεσμών που προέρχονται από τις δημοκρατικές παραδόσεις στις μέρες μας, όπως στις γενικές συνελεύσεις). Αναφέρω χαρακτηριστικά πώς το συγκεκριμένο δημοψήφισμα, αν θέλουμε να έχει δίκαιη μορφή θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από ισηγορία. Δηλαδή όσο θα μιλήσουν οι μεν (το ΝΑΙ) τόσο και οι δε (το ΟΧΙ).

    Αυτό δεν νομίζω ούτε να είναι καμιά στάση που κατακρίνει αυτούς που θα πήγαιναν να ψηφίσουν, ούτε και ως μια γενικευμένη κριτική του δημοψηφίσματος. Είναι η μίνιμουμ απαίτηση που οφείλουμε να έχουμε, για να αντιμετωπιστούμε (νομίζω πώς όλοι εδώ που κάνουμε την κουβέντα θα ήμασταν με το "ΟΧΙ" στο νέα δανειακή σύμβαση) ως ίσοι. Το να πραγματοποιηθεί μια μορφή δημοψηφίσματος, όπου σε μια βδομάδα από την ανακοίνωση του, καλούμαστε όλοι στις κάλπες να αποφασίσουμε (και όχι να ψηφίσουμε) με μόνο γνώμονα ενημέρωσης τις απόψεις των πολιτικών, των μεγαλοδημοσιογράφων και τίποτα ειδικών οικονομικών αναλυτών της Σχολής του Friedman, μόνο δημοψήφισμα δεν το λέω. Καθαρή και απροκάλυπτη χειραγώγηση και μάλιστα με συνοδεία συνθημάτων όπως "η δημοκρατία νίκησε".

    Θυμίζω πώς η δικτατορία των συνταγματαρχών είχε πραγματοποιήσει δύο σε αριθμό δημοψηφίσματα. Το δημοψήφισμα ως τέτοιο δεν μου λέει κάτι. Ίσα ίσα είναι μια μέθοδος περισσότερο που χρησιμοποιείται σε στρατιωτικές χούντες παρά σε κοινοβουλευτικά καθεστώτα.

    Επίσης το να ζητήσουμε ως αίτημα μια ελάχιστη αποζημίωση για τη συμμετοχή μας στα κοινά εγώ το κρίνω εξίσου ένα σημαντικό παράγοντα για ένα δίκαιο δημοψήφισμα. Κατά κύριο λόγο διότι, αποτελεί κίνητρο (το κυρίαρχο φαντασιακό είναι το χρήμα άλλωστε) και κατ'επέκτασιν μέσω αυτού του κινήτρου ο κόσμος θα αρχίσει να παιδεύεται με τα πολιτικά θέματα, θα αρχίσει να γίνεται υπεύθυνος και να αναλαμβάνει τη ζωή του. Είναι και αυτό μια προϋπόθεση που εγώ έθεσα και σίγουρα έτσι απλώς φαίνεται σε εμένα ότι θα επιτευχθεί μια πολιτική κινητοποίηση. Επιτροπές διαβούλευσης σε κάθε γειτονιά, σε καθημερινή βάση και αποζημίωση των συμμετεχόντων. Και για πες μου μετά αν θα κάτσουμε σπίτια μας να βλέπουμε "βέρα στο δεξί" ή αν δεν θα σηκωθούμε να πάμε στις επιτροπές.

    Στα περί της αριστεράς. Αν περιμένουμε από ένα δημοψήφισμα το οποίο εξαναγγέλεται από τον πρωθυπουργό και δεν είναι λαϊκή απαίτηση (όπως με τις πλατείες και το αίτημα πολιτειακής αλλαγής και συνταγματικής αναδιάρθρωσης του πολιτεύματος) να πείσει το μέσο αριστερό, που είναι δεσμευμένος με κάποιο από τα κόμματα, πώς αυτά τα κόμματα τον χειραγωγούν και τον εκμεταλλεύονται και να στραφεί προς την αυτοοργάνωση και την αυτονομία, είμαστε γελασμένοι. Βούτυρο στο ψωμί τους να δικαιολογήσουν αυτή τη στάση ως "αντιλαϊκή" και τα λοιπά. Ήδη η Κανέλλη βγήκε και είπε πώς το δημοψήφισμα θα έχει το ερώτημα "θέλετε να σας σκοτώσουμε ή να αυτοκτονήσετε" και οι ψηφοφόροι της αλλά και μεγάλο μέρος της λαικίστικης δεξιάς τη χειροκρότησε. Φυσικά αυτό είναι και το πολιτικό επίπεδο που επικρατεί σε μεγάλο βαθμό. Διότι πέρα από το λαικισμό που διεγείρει τους όχλους, δεν κάθησε κανείς να πάει πιο πέρα τη σκέψη του. "Μέσα στην ΕΕ" μας σκοτώνουν, "έξω από την ΕΕ" αυτοκτονούμε, ε τί διάολο πρέπει να κάνουμε για να παραμείνουμε ζωντανοί; Η αριστερά αυτοαναιρείται, αυτοεκμηδενίζεται και οι από κάτω χειροκροτούν όπως χειροκροτούσαν οι σοβιετικοί τον Μπέρια κανένα τέταρτο και όποιος σταματούσε πρώτος τον στέλνανε στα Γκουλάγκ γιατί τον περνούσαν για πράκτορα.

    Το ΚΚΕ και ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και λοιποί γραφειοκράτες σταλινομαοικά απολιθώματα, έχουν κάνει τόσο πολλά και σίγουρα το ενδεχομένο δημοψήφισμα δεν θα ήταν το κύκνειο άσμα τους. Δεν περιμένω από τον ΓΑΠ να μου θέσει τους όρους που θα αναμετρηθώ με τους αριστερούς.

    Όσο για υπόλοιπα κομμάτια της κοινωνίας που ριζοσπαστικοποιούνται μπορώ να πω, κατάλαβαν το ρόλο αυτών των κομμάτων και γκρουπούσκουλων τόσο με τα γεγονότα του Δεκέμβρη (πλην ΣΥΡΙΖΑ), όσο και με τις πλατείες (ειδικά για αυτούς που το έζησαν εκ των έσω) αλλά και στις πρόσφατες κινητοποιήσεις με λυσσασμένα ΚΝΑΤ να δέρνουν απλό κοσμάκη και το ΠΑΜΕ να κάνει αστυνομική περιφρούρηση της Βουλής.

    Ειλικρινά δεν καταλαβαίνω αυτή την εμμονή με το δημοψήφισμα. Δηλαδή να νομιμοποιήσουμε την κυβέρνηση (γιατί η μόνη λογική αυτή ήταν στο δημοψήφισμα, η νομιμοποίηση της μέσω μιας μορφής διαλόγου με την κοινωνία) μόνο και μόνο για να την πούμε στους αριστερούς; Ίσως το μόνο θετικό σ'αυτή την υπόθεση να ήταν η γενικότερη κλιμάκωση της σύγκρουσης και ο σαφής διαχωρισμός μέσω νόμιμων θεσμών αυτών που θέλουν να είναι στην ΕΕ και αυτών που θέλουν να βγουμε από αυτή. Αυτό είναι το θετικό στο δημοψήφισμα αν γινόταν και σαφώς θα χάναμε. Αλλά τουλάχιστον θα παίρναμε μια σαφή θέση: Κύριοι είμαστε το 30-40% και είμαστε κατά της πολιτικής που εφαρμόζεται τα τελευταία 30 χρόνια (τουλάχιστον).

    Κατά τ'άλλα όμως μην το φετιχοποιήσουμε τόσο πολύ το θέμα και κατά κύριο λόγο μην το αφήσουμε εκεί. Μαζί με το ΟΧΙ οφείλουμε δίπλα να κολλήσουμε ένα πρόταγμα. Αν δίπλα στο όχι δεν πούμε "κοινωνική και ατομική αυτονομία", "αυτοοργάνωση", "οριζοντιοποιημένη συνομοσπονδία κοινοτήτων", "αυτοδιεύθυνση" και όλα αυτά τότε απλά γινόμαστε αριστεροί στη θέση των αριστερών. Τόσα χρόνια είχαν το μονοπώλιο στο στεγνό "ΟΧΙ ΣΕ ΕΕ ΔΝΤ" και τώρα μας παραχωρούν το σλόγκαν τους; Τί σημαίνει απλά ΟΧΙ; Θέλουμε δηλαδή στη θέση της τα τανκς (να δικαιωθεί και ο Πάγκαλος;) Θέλουμε ακριβώς το ίδιο πολιτικό και οικονομικό σύστημα απλά με άλλο νόμισμα και διαφοροποιημένο θεσμικό πλαίσιο (αυτόνομη αγροτική πολιτική π.χ.); Ή μήπως θέλουμε μια άλλη κοινωνία πέραν αυτών των ορίων;

    Γι'αυτό το λόγο δεν κρίνω ως ασήμαντο τον σαφή προσδιορισμό ενός προτάγματος που θα υποστηρίζει την άρνηση μας. Ίσα, ίσα και πολύ σημαντικό μάλιστα.

    Ακόμη να τονίσω πώς αυτό δεν σημαίνει υποβάθμιση των καθημερινών αγώνων που εντείνονται με τις δημιουργίες καταλήψεων στέγης, κοινωνικών ιατρείων, αντικαπιταλιστικών συνεταιρισμών κ.ο.κ. Κάθε άλλο. Αυτά αποτελούν παραδειγματικές μορφές. Απλά παράλληλα οφείλουμε να φωνάζουμε κι όλας "κοινωνία ξύπνα", προκειμένου να βγει η κοινωνία και να αγκαλιάσει αυτές τις μικρές αυτοθεσμίσεις, να τις βιώσει και να δημιουργήσει τη νέα της καθημερινότητα.

    Τέλος να πώ πώς το κείμενο μου σε καμία των περιπτώσεων δεν είναι "ουδέτερο θεωρητικό" αλλά είναι στρατευμένο πολιτικά και φυσικά ένα κεντρικότερο ζήτημα: είτε γίνει δημοψήφισμα είτε όχι, το ερώτημα είναι "είμαστε με το αυτοθεσμίζων ή με το θεσμισμένο"; Θα ξανακατέβουμε στις πλατείες μαζικά ή οχι; Και φυσικά γι'αυτό θα επιθυμούσα να κριθώ και να κατακριθώ.

    • Αγαπητέ Άρη, ευχαριστώ για τις επεξηγήσεις σου.

      Θα κάνω 3-4 παρατηρήσεις σε αυτά που γράφεις και που στις γενικές τους γραμμές δεν έχω αντιρρήσεις.

      α) Ο O David Graeber είχε αναφερθεί στο B-fest για το σύνδρομο “ήττας μπροστά στον κίνδυνο νίκης της αριστεράς”. Είχε πει χαρακτηριστικά ότι το πρόβλημα με την αριστερά, και τα αυτόνομα κινήματα γενικά, είναι ότι δεν ξέρουν πως να διαχειριστούν την κατάκτηση ενός στόχου τους και συνήθως μπροστά σε μια τέτοια επιτυχία αντί να αναπτύξουν νέες πολιτικές επικεντρώνονται σε λεπτομέρειες ανάλογες με αυτές που θέτεις: Για την σημερινή συγκυρία, το ποίος θέτει το ερώτημα, πως μοιράζεται η ισηγορία, Πως γίνεται η πληροφόρηση και άλλες τέτοιες ουσιαστικές παραμέτρους ενός αληθινά δημοκρατικού δημοψηφίσματος.

      Ο ( ορθός ) σκεπτικισμός σου όμως ξεχνάει ένα γεγονός: ότι το αίτημα για δημοψήφισμα κατά της δανειοδότησης τέθηκε ως στόχος στις αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες των πλατειών όλης της χώρας από το καλοκαίρι. Και ότι ο ΓΑΠ όπως και αν το χρησιμοποίησε ( εν προκειμένω κανενός μας η φαντασία δεν μπορεί να περιγράψει ) το χρησιμοποίησε και ως αποτέλεσμα της κοινωνικής πίεσης που προέκυψε από το καλοκαίρι. Κάνεις λάθος να λες ότι το δημοψήφισμα το επέβαλε μονομερές ο ΓΑΠ. Ο Graeber είχε περιγράψει πολύ καθαρά αυτή μας την πλάνη που όταν η εξουσία υιοθετεί ένα από τα αιτήματα μας εμείς περιμένουμε να πει περίπου: “εντάξει νικήσατε και σας τρέμουμε και για αυτό το λόγο υποχωρούμε και κάνουμε δημοψήφισμα”. Όχι βεβαίως. Η εξουσία ακόμα και την ήττα της θα την παρουσιάσει ως νίκη ή ως δική της ιδέα ( πάρε ως παράδειγμα την στάση Παπουτσή όταν αποσύρθηκαν τα ΜΑΤ από την Κερατέα – μόνο που δεν πανηγύριζε ο ίδιος ).

      Αυτό φίλε Άρη δεν πρέπει να το ξεχνάμε.

      β) Το γεγονός ότι το κείμενο σου γράφτηκε πολύ γρήγορα είναι τελικά η μία κριτική μου.

      Όχι ότι δεν πρέπει να διαθέτουμε ανακλαστικότητα στα πράγματα αλλά δυστυχώς ο τρόπος που παρουσίασες το ζήτημα όσο και αν το δηλώνεις ότι δεν ήταν πρόθεση σου ( και το πιστεύω αυτό ) υποδείκνυε μια “εντολή” σχετικά με το “τι να κάνουμε”.

      γ) Πρόσεξε τελικά μήπως ο σκεπτικισμός σου “για ποιο λόγο τόση εμμονή με το δημοψήφισμα”, και “για ποίο λόγο να νομιμοποιήσουμε την κυβέρνηση με την συμμετοχή μας σε αυτό” ή και “δεν περιμένουμε ένα δημοψήφισμα για να εναντιωθούμε στην αριστερά” να μας οδηγεί σε ένα τέτοιο αποτέλεσμα που να εξυπηρετεί μόνο το Καθεστώς ( αποχή – απαξίωση ). Πρόσεξε δηλαδή μην κάνεις “για λόγους σωστούς το λάθος πράγμα”.

      δ) Ακριβώς για το λόγο που εσύ απορρίπτεις το δημοψήφισμα ως πεδίο πολιτικής: Δηλαδή ότι αν δεν συνοδεύεται από ένα σαφές πρόταγμα αυτονομίας και επανάστασης της καθημερινότητας υποπίπτει στον αριστερισμό. Ακριβώς για αυτό το λόγο εγώ το υιοθετώ. Δηλαδή ένα ΟΧΙ σε ένα δημοψήφισμα θα σήμαινε ότι απορρίπτουμε ΟΛΙΚΑ ένα τρόπο ζωής ( καπιταλισμός εντός ΕΕ ) και αυτό δεν θα είχε κανένα νόημα αν δε προωθούσαμε μια ΑΛΛΗ ΖΩΗ.

      Ότι δηλαδή το ΟΧΙ θα το συνοδεύαμε και με το δικό μας ΝΑΙ στο πως θέλουμε να είναι η ζωή.

      Τελικά εγώ καταλαβαίνω όμως ότι δεν έχουμε ή δεν μας εμπιστευόμαστε να αναλάβουμε την ευθύνη της επαναστατικής πρότασης και για αυτό το λόγο μένουμε στάσιμοι στην ΑΡΝΗΣΗ και σε αυτό το σημείο είμαστε και εμείς πολύ αριστεροί. Έτσι ερμηνεύω εγώ το γεγονός ότι σχετικά με το δημοψήφισμα τα γραφόμενα σε αυτό το post αλλά και η αριστερά ( για άλλους λόγους ) ταυτίζονται.

      Αγαπητέ Άρη και φίλοι θεωρώ πάρα πολύ σημαντικό τον προβληματισμό που μοιραστήκαμε και σίγουρα πάρα πολύ εποικοδομητικό. Τα πράγματα σήμερα δεν είναι καθόλου απλά και για αυτό το λόγο δεν περιμένω να έχουμε όλοι απαντήσεις ( ούτε και εγώ άλλωστε ). Προβληματισμούς μοιραζόμαστε και αυτό συμβάλει στην ενδυνάμωση της επαναστατικής σκέψης. Ευχαριστώ λοιπόν το eagainst για όλα τα ανάλογα άρθρα και αναλύσεις. Εδώ στη Θεσσαλονίκη που ζω έχουν ξεκινήσει πολύ σημαντικά πράγματα όπως κοινωνικά Ιατρεία, κολεκτίβες εργασίας, καταλήψεις μεταναστών και αστέγων, περιαστικές καλλιέργειες γης και άλλες τέτοιες δομές. Σε αυτές ελπίζω και εγώ για το δικό μας ΝΑΙ.

      • Φίλε Θάνο,

        Αρχικά να πω πως πολύ ωραία αυτά που είπε ο Graeber στο B-Fest δεν είχα την τύχη να τα γνωρίζω. Παρόλα αυτά δεν νομίζω να βοηθάνε πάρα πολύ στη συγκεκριμένη συζήτηση. Και εξηγώ. Η ανακοίνωση του ΓΑΠ για δημοψήφισμα δεν έγινε μετά από κοινωνικές πιέσεις, αλλά μετά από μια έκθεση που ήταν αποτέλεσμα μιας Συνόδου Κορυφής με ένα πακέτο μέτρων που προκάλεσε δυσανασχέτηση και στον ΣΕΒ εκτός από τις κοινωνικές ομάδες ή τα κόμματα της αριστεράς. Κοντολογίς με το "κούρεμα στο 50%" η πίεση μάλλον ήρθε περισσότερο από τις δηλώσεις μεγαλοεπενδυτών και μεγαλομετόχων τραπεζών παρά από τα κείμενα του "Δεν Πληρώνω" ή τις εξαγγελίες του ΚΚΕ και του ΣΥΡΙΖΑ. Στην προκειμένη περίπτωση δηλαδή δεν υπήρχε καμιά εμφανής πίεση προς την κυβέρνηση γι'αυτό το δρόμο. Πώς φαίνεται αυτό έμπρακτα; Όλοι ξαφνιάστηκαν, τόσο αυτοί που είναι υπέρ σε αυτή την προοπτική με κλειστά μάτια, όσο και αυτοί που είναι κατά ή οι ναι μεν αλλά (οι σκεπτικιστές όπως εγώ). Είναι εντελώς διαφορετική η χρονική περίοδος του σήμερα, από την περίπτωση του να παιρνόταν μια τέτοια απόφαση με ένα κίνημα πλατειών ακόμα δυνατό, ένα κίνημα που όπως τότε είχε θέσει σαφείς θέσεις ("άμεση δημοκρατία τώρα" και αλλαγή πολιτεύματος). Πιστεύω πώς αυτός ο λόγος πλέον είναι εξασθενισμένος. Όχι ότι δεν υπάρχει, όχι ότι δεν γίνονται σημαντικές προσπάθειες προς την υλοποίηση αυτού του λόγου, απλά μια τους αριστερούς που τον χρησιμοποιούν εκφυλιστικά και αρκετά μέρη της "απολιτίκ" κοινωνίας να μην το αντιλαμβάνονται πλέον ως κάτι πρακτικό, θεωρώ πώς αυτός ο πολιτκός λόγος επέστρεψε στον α/α χώρο. Βέβαια σε μια κατάσταση ρευστότητας είναι παράλογο να μιλάω απόλυτα, αλλά προς το παρόν αυτή η εντύπωση μου δίνεται.

        Αυτό δεν σημαίνει ότι στην σημερινή κατάσταση δεν έπαιξαν καθόλου ρόλο και οι κοινωνικές πιέσεις, απλά δεν ήταν ο καθοριστικός παράγοντας. Να το πως λίγο πιο μπακάλικα και να το παίξω μετά χριστόν προφήτης; Ο ΓΑΠ παραδέχτηκε μέσα στα μούτρα μας πώς το δημοψήφισμα ήταν μια μπλόφα του και ακόμα να τον πάρουν με τις πέτρες. Αυτό κάτι δηλώνει όμως που εμένα να πώ την αλήθεια μου με προβλημάτισε. Πώς η εκάστωτε πολιτική εξουσία, ακόμα και με τους δικούς της όρους "κωλώνει" να διεξάγει δημοψήφισμα έστω και στην πιο εκφυλισμένη της μορφή. Ο λόγος; Φυσικά δεν θέλει δει την αντίδραση του κόσμου. Με τα σημερινά δεδομένα το μόνο εύκολο και συνηθισμένο είναι να "μιλάει εξ'ονόματος της κοινωνίας και του λαού". Έτσι στα κανάλια ο λαός όταν μιλάνε στελέχη του πασοκ "στηρίζει την κυβέρνηση" ενώ μετά από ένα λεπτό που μιλάει στελέχη της νδ "δεν αντέχει άλλο την υποβάθμιση της χώρας" και όταν μιλάει η κοινοβουλευτική αριστερά "είναι ενάντια στα αντιλαϊκά μέτρα", "δεν θέλει το Σύνφωνο Σταθερότητας, τις πολιτικές της ΕΕ" κτλ. Ενώ με ένα δημοψήφισμα ξαφνικά δεν θα έχουν δικαίωμα να μιλούν εξ'ονόματος όλης της κοινωνίας αλλά εξ'ονόματος του 60-70%. Ξαφνικά το 10-20-30% που είναι "κουκουλοφόροι", "γνωστοί – άγνωστοι", "μπαχαλάκιδες" ή στην καλύτεροι "ιδεολόγοι", "ουτοπιστές" ξαφνικά θα μετατραπεί σε πολιτικός χώρος και για τους κυριάρχους. Αυτό είναι το μόνο θετικό της υπόθεσης και το έθιξα και στο σχόλιο μου. Οι αναρχικοί, οι αντιεξουσιαστές, οι αντικρατιστές και αντικαπιταλιστές μαζί θα αποκτήσουν πολιτική ταυτότητα για τους αντιπάλους τους και δεν θα είναι απλώς μια "βρισιά". Εν τέλει να φανεί και πώς αυτό το γαμημένο 40-50% που δεν ψηφίζει δεν είναι (όλοι τουλάχιστον) "καναπεδάκιδες" και "τηλεορασάκιδες" και αλλά είναι αυτοί που πραγματικά δεν μπορούν να εκφράσουν τον λόγο τους μέσα από ένα ψηφοδέλτιο.

        Πίσω στο δημοψήφισμα: να τονίσω πώς πρόπερσυ το λάος και οι βουλευτές του πραγματοποίησαν ολόκληρη καμπάνια και ασκήσανε μεγάλη πίεση εντός της Βουλής για να δημιουργηθεί ένα δημοψήφισμα σχετικά με το μεταναστευτικό. Αν αυτό το αίτημα περνούσε και τελικά επικρατούσε η άποψη "απέλασης όλων των μεταναστών από την Ελλάδα" θα μιλούσαμε για δίκαιη απόφαση; Κατά την άποψη μου μια πολιτική όπως αυτή του λάος που αναφέρεται στην απέλαση των μεταναστών γιατί "δεν φτάνουν οι δουλειές για τους Έλληνες" συγκαλύπτει βασικά πράγματα όπως το πώς λειτουργεί ο καπιταλισμός (η ανεργία είναι βασικό συστατικό του καπιταλισμού και επίπεδα μηδενικής ανεργίας όπως στις σκανδιναβικές χώρες επετεύχθησαν εις βάρος του καπιταλισμού και με την ενδυνάμωση μιας κευνσιανής πολιτικής) αλλά και επίσης εξακολουθεί να παραμένει μια κατάσταση που αντιλαμβάνεται τους ανθρώπους ως εμπορεύματα.

        Που θέλω να καταλήξω; Πώς όταν ένα δημοψήφισμα τίθεται υπό τόσο στενά όρια, μη δίνοντας τη δυνατότητα στους ανθρώπους να σκεφτούν τις προεκτάσεις μιας συγκεκριμένης απόφασης τους αλλά και τις αιτίες που έκαναν το ερώτημα να αναδυθεί ως τέτοιο, τότε σίγουρα δεν είναι μια δημοκρατική διαδικασία. Μπορώ να δικαιολογήσω τους κατοίκους του Αγίου Παντελεήμονα που βιώνουν μια κατάσταση καθημερινά με τους μετανάστες, αλλά το να ισχυρίζομαι πώς η μόνη λύση για να ησυχάσουν είναι το να τους διώξουμε ή απ'την άλλη να τους την πέφτω και να τους αποκαλώ "συντηρητικούς", "εθνικιστές" και να τους ταυτίζω με τους χρυσαυγίτες δεν είναι και πολύ ουσιαστική αντιμετώπιση ενός υπαρκτού κατά τ'άλλα προβλήματος. Σ'αυτό το σημείο να τονίζω πώς λαθεμένα όλοι μας θεωρούμε τη δημοκρατία απλώς την επιβολή των πολλών στους λίγους, αλλά κατά τον Αριστοτέλη (αν δεν τον παραφράζω) η δημοκρατία είναι το καθεστώς όπου άρχουν όλοι, όχι απλώς οι πολλοί (το όλοι αναφέρεται στην ιδιότητα του πολίτη φυσικά και απ'αυτή την ιδιότητα αποκλείνταν γυναίκες, δούλοι, μέτοικοι). Όπως το έλεγε και ο Καστοριάδης η πολιτική δεν έχει να κάνει με "συγκρούσεις και έχθρες μεταξύ διαφόρων ομάδων, η πολιτική είναι κάτι πολύ περισσότερο, είναι η διακυβέρνηση της πόλεως από όλη την πόλη την ίδια και η αμφισβήτηση των θεσμών". Γι'αυτό πολιτική υπάρχει μόνο σε ένα δημοκρατικό καθεστώς και δημοκρατία υπάρχει μόνο αν υπάρχει πολιτική (δηλαδή κατάργηση των πολιτικών τάξεων).

        Ακόμη, θέλω να επισημάνω ξανά πώς δεν πέρασα μια εντολή του "τί να κάνουμε". Αυτό που έθιξα είναι το ότι το δημοψήφισμα υπό προϋποθέσεις μπορεί να μην είναι δημοκρατικό. Αυτό σημαίνει πώς είτε κάποιος πήγαινε να ψηφίσει είτε όχι, να είχε τη δυνατότητα να σκεφτεί γι' αυτό που κάνει. Αν πρέπει να μου καταλογιστεί μια γραμμή γύρω από το "τί να κάνουμε", τότε αυτό έχει να κάνει καθαρά με το διαδικαστικό κομμάτι, δηλαδή πώς αν εν τέλει το δημοψήφισμα διεξαγόταν να απαιτούσαμε και από τη μεριά μας κάποια πράγματα. Να ενημερωθούμε και από τις 2 πλευρές και να αποζημιωθούμε γι'αυτό. Σίγουρα κάποιος μπορεί να κάνει κριτική πάνω σ'αυτά τα πράγματα και ειδικά στο δεύτερο και κάποιος άλλος να προσθέσει κι άλλα. Πάντως μέχρι σήμερα, στον καθεστωτικό λόγο, η μόνη εναλλακτική στον νεοφιλελεύθερο μονόδρομο είναι κάτι πατριωτικά προτάγματα όπως το "απεχθές χρέος", "η ΄συσταση ΕΛΕ", τα οποία και πάλι δεν κάνουν μια κριτική στον καπιταλισμό ως μορφή θέσμισης των κοινωνικών σχέσεων. Για να μην πούμε πώς ακόμα δεν υπάρχει ούτε μια σοβαρή ανάλυση για τις επιπτώσεις τα θετικά και τα αρνητικά και γενικότερα το "τί μέλλει γενέσθαι" αν αποχωρήσουμε από ΕΕ. Έστω και σε επίπεδα μαρξιστικής συνταγογράφησης τύπου Λαπαβίτσα. Δεν είναι αναγκαίο να ζητήσουμε δηλαδή να ακουστεί και η άλλη άποψη (ή οι άλλες απόψεις);

        Επίσης το δημοψήφισμα ως ένα στεγνό όχι ασφαλώς το απορρίπτω ως πεδίο πολιτικής. Η πολιτική δεν είναι άρνηση είναι θέση. Το να πω "δεν γουστάρω το χ" έχει πολλές προεκτάσεις. Δεν γουστάρω την ΕΕ γιατί γουστάρω ένα καθεστώς παρόμοιο της Σοβιετικής Ένωσης, δεν γουστάρω την ΕΕ γιατί θέλω μια Ελλάδα μόνο και Έλληνες και άβατο για κάθε ξένο, δεν γουστάρω την ΕΕ γιατί θέλω τη δημιουργία ενός θεοκρατικού καθεστώτος, δεν γουστάρω την ΕΕ γιατί επιθυμώ μια αυτόνομη κοινωνία. Ένα ΟΧΙ δεν σημαίνει αυτομάτως ότι συνδέεται με το "πρόταγμα της αυτονομίας", υπάρχουν πολλοί ακόμη που λένε όχι στην ΕΕ. Σχεδόν όλη η μαρξιστική αριστερά, οι αριστεριστές, ο αντιεξουσιακός/αναρχικός χώρος, οι χρυσαυγίτες και κάτι αυτόνομοι εθνικιστές, πατριωτικές αριστερές και δεν ξέρω εγώ τί, και ασφαλώς οι Λιακόπουλοι και ο κάθε πικραμένος που πιστεύει πώς πράσινα ανθρωπάκια κυβερνούν και αναμένουν τη μέρα που θα έρθουν οι ΕΛ να μας σώσουν και οι χριστιανοφασίστες που βλέπουν την ΕΕ ως διάβρωση ης πολιτισμικής ταυτότητας του ελληνορθοδοξισμού και των χριστιανικο-βυναντινών παραδόσεων κ.ο.κ. Προφανώς το ΟΧΙ θα είναι ένας συνασπισμός και με αυτούς τους ανθρώπους. Γι'αυτό ο προσδιορισμός αυτού του όχι θα πρέπει να είναι σαφής, ώστε να υπάρξει διαχωρισμός με φαινόμενα λαϊκισμού.

        Και ναι μια άλλη ζωή την οποία να μπορούμε να την περιγράψουμε. Γι'αυτό λέω στο τέλος του σχολίου μου πώς είναι απαραίτητο αυτά τα σπέρματα αυτονομίας όπως τα κοινωνικά ιατρεία, οι συνελεύσεις γειτονιάς, ο αντιπαραγωγίστικοι και αντικαταναλωτικοί συναιτερισμοί, οι καταλήψεις στέγης κ.ο.κ. οφείλουν να συνδυαστούν με το ΟΧΙ για να δείξουμε παράλληλα και ποιες είναι οι προθέσεις μας και ποιο το πρόταγμα μας γι'αυτό το ΟΧΙ.

• EN: Your comment will be visible after approval. Please check the terms of use.

• EL: Τα σχόλια δημοσιεύονται κατόπιν έγκρισης. Για περισσότερες πληροφορίες δείτε τους Όρους χρήσης.